Mübadele ve göç
Sarışaban’dan ayrılan hanelerin ulaşım, iskân ve arşiv kayıtları.
Kavala’dan Samsun’a
Trakya Üniversitesi açık arşivindeki çalışmanın 4. tablosu, Sarışaban kazası köylerinden gelen bir grubun 2 Mart 1924’te Kavala’dan Sakarya vapuru ile hareket ettiğini ve Samsun’da karaya çıktığını kaydeder. Tablo, bu sefer için 2.214 kişi bildirir. Trakya Üniversitesi, Tablo 4
Gümüşhacıköy’e sevk edilen haneler
Gümüşhacıköy Kaymakamlığının 17 Haziran 1924 tarihli yazısına dayanan araştırmada, o tarihe kadar ilçeye Sarışaban’dan 5 hanede 16 kişinin sevk edildiği belirtilir. Yazının arşiv numarası BCA 272.11/18.87.11. Bu kaynak hanelerin toplamını, vapur tablosu ise bir seferi belgeliyor. Hane veya yolcu listesi bulunduğunda kişi düzeyinde bağlantı kurulabilir. Serdal Balcı, s. 45 ve dipnot 44 · Gümüşhacıköy Hafızası
Hane araştırması
Tasfiye talepnamelerinde kişinin adı, baba adı, geldiği yer ve mal beyanı gibi bilgiler bulunabilir. Türkiye’de yerleşilen yeri araştırmak için aile reisi adıyla muhacir ve iskân kayıtlarına bakılır. Devlet Arşivleri muhacir kayıtları · Muhtelit Mübadele Komisyonu
Fatma Ana’nın hatırladıkları
Sarışaban mübadili bir ailenin torunu olan Bayram Ülker, Fatma Ana’nın geride kalan memleketi nasıl hatırladığını anlatıyor. Sertaç Öztepe Cihan bu aile anlatısını 2018’de Serhira blogunda yayımladı. Bir bayram sabahı yapılan mezarlık ziyareti, Fatma Ana’ya göç sırasında geride bıraktıkları aile mezarlarını hatırlatır. Yazar, tütün dizerken radyodan duydukları Debreli Hasan türküsünün de Fatma Ana’yı çocukluğunda yaşadığı bir karşılaşmayı anlatmaya yönelttiğini aktarır. Bu ayrıntılar aile içinde aktarılan hatıralara dayanıyor. Bayram Ülker’in anlatısı, Serhira, 14 Mart 2018
Samsun ve Ege’de iskân
Lozan Mübadilleri Vakfı’nın eski Sarışaban sayfası, kazadan gelen mübadillerin Samsun’a ve Ege Bölgesi’nin tütün yetiştirilen yerlerine yerleştirildiğini belirtir. Samsun için Ordu Üniversitesi açık arşivindeki bir çalışma daha ayrıntılı yer adları verir. Çalışma, Nedirli ve Beklemiş’ten gelenlerin Ökse’ye, Muradlı’dan gelenlerin Sarıbıyık’a yerleştirildiğini aktarır. Lozan Mübadilleri Vakfı, arşiv kopyası · Ordu Üniversitesi açık arşivi